ياقوت الحموي ( مترجم : منزوى )

20

معجم البلدان ( فارسى )

اين نظر را قرآن نيز تأييد مىنمايد كه [ زمين با كمك كوهها از لرزش بماند . و برخى گمان دارند كه كوهها استخوان و پيهاى زمين هستند . ] نقشهء 3 . معجم البلدان ، چ ع 1 ، ص 27 . دربارهء آنچه در زير زمين هست نيز اختلاف دارند ، برخى از گذشتگان مىگفتند كه : [ آب گرد زمين را فرا گرفته ، باد گرد آب را ، آتش گردباد را ، آسمان يكم گرد آتش را و آسمان دوم و سوم و همچنين تا هفتم ، سپس بالاى آنها فلك بزرگ باشد كه مستقيم است ، سپس بالاى آنها جهان نفس و بالاى نفس جهان خرد ( عقل ) و بالاى جهان خرد خداوند مىباشد و بالاى آن چيزى نبود . ] بنا بر اين ترتيب ، آسمان هم در زير زمين و هم بالاى آن است . در اخبار داستان‌سرايان مسلمان چيزهاى شگفت‌انگيز آمده است كه خردگرايان را دلزده سازد ، يكى از آنها را كه خود آن را باور ندارم در اينجا مىآورم : روايت كردند كه [ خداوند زمين را همچون كشتى لرزان آفريده بود ، پس ملكى را به زير زمين فرستاد تا سنگى را بر دوش گرفت و دو دست خود را بيرون داد كه يكى در خاور آن و ديگرى در باختر آن بود ، سپس زمين‌هاى [ 23 ] هفتگانه را گرفته به يكديگر فشرد تا آرام گرفت ، و چون ملك جاى پا نداشت ، خدا يك گاو از بهشت بياورد كه چهل هزار شاخ و چهل هزار پا داشت ، پس دو پاى ملك را بر پشت گاو نهاد ، ولى پاى او به پشت گاو نرسيد ، پس ياقوتى سبز را از بهشت فرستاد كه چند